EKG’yi değerlendirirken, sistematik olarak 8 basamaklı bir algoritma kullanıyoruz. Buradaki her aşamayı tek tek kontrol ediyoruz, hiç bir basamağı atlamıyoruz. Bir basamağı tamamlamadan bir sonrakine asla geçmiyoruz.
Bu liste, her EKG’yi değerlendirirken sürekli zihnimizde olması gereken ve aşamalı olarak takip etmemiz gereken bir kontrol listesidir.
8 Basamaklı EKG Kontrol Listesi:
- İsim
- Kalibrasyon
- Kalp hızı
- P var mı?
- P-QRS ilişkisi
- QRS genişliği
- Dal blokları
- İskemik bulgular
Şimdi bu basamaklara teker teker göz atalım:
1. İsim: İsmin değerlendirilmesi
İsmin kontrol edilmesidir. EKG’yi çekince, tükenmez kalemle hastanın ismini yazıyoruz. Hatta daha güzeli hasta barkodunu EKG’ye yapıştırıyoruz.
Sağlık sektöründe dokümantasyon çok önemlidir.
2. Kalibrasyon: EKG’nin çekim kalitesi/doğruluğu kontrolü
Bu kalibrasyon işareti normalde 2 BK (büyük kare) yüksekliğinde ve 1 BK genişliğindedir.
- Amplitüdü (yüksekliği): 10mm (10 kk)
- Genişliği: 1 BK (25 mm/sn)
Üstteki bu görünüm, NORMAL KALİBRASYON demektir.
Yarım kalibrasyonlu bir EKG’de bazı önemli patolojileri gözden kaçırabiliriz. Ör. 1mm’lik ST elevasyonu, yarım kalibrasyonlu EKG’de 0,5mm olur!
Yarım kalibrasyonda (1 BK yükseklik, 1 BK genişlik) EKG’de sadece QRS kompleksleri değil, bütün dalgalar daha küçük görünür.
- A: Normal kalibrasyon
- B: Yarım kalibrasyon
- C: 2 kat kalibrasyon
- 1 kk genişliği: 40 ms (0,04 sn)
- 1 kk yüksekliği: 0,1 mV
- 5 kk (1 BK) genişliği: 200 ms (0,2 sn)
- 5 kk (1 BK) yüksekliği: 0,5 mV
3. Kalp hızı
Temel kural:
- 300/RR arası BK sayısı
- 1500/RR arası kk sayısı
Yaklaşık olarak hesaplıyoruz. Kimse bizden “bu hastanın kalp hızı 87/dk” dememizi beklemiyor.
- Ör: RR arası 3,5 BK var -> 300/3 dersek 100/dk buluruz. E bundan biraz az, 80-90/dk deriz.
EKG’miz karışıksa, ama düzenli bir ritim varsa (VT gibi):
- Bize göre en uygun olan bir derivasyon seçmemiz gerekiyor (V5 önerilir).
- İki R arası BK sayarız: Ör. 2 BK. 300/2=150/dk deriz.
Ancak ör. aVR derivasyonundan hız hesabı yapmak zorunda kalsaydık nasıl yapardık? VT EKG’sinde aVR’de hangisi R nasıl bileceğiz?
- Böyle zor derivasyonlarda “zaman çizgisi”ne bakıyoruz.
- Bir alttaki derivasyona bakarız, buradaki QRS’leri seçebilirsek zaman çizgisi çekeriz ve QRS’in tepesinin denk geldiği yerden hesaplarız.
Kalp hızı fizyolojik sınırların üzerine çıktığında, diastolde koroner damarlar tam dolamaz çünkü kalp hızı arttığında sistol süresi değişmezken diastol süresi kısalır. Bu nedenle yaygın iskemi meydana gelir ve biz EKG’de yaygın ST depresyonları görürüz (subendokardiyal iskemi). Bunlara Mİ bulgusu demeden önce kalp hızı yüksekliğine bağlamalıyız.
Triplicate metodu -> Düzenli ritimlerde pratik hız hesabı
Aritmik olan EKG’lerde (irregüler) kalp hızı hesabı (AF gibi):
EKG şeridinde en altta yer alan ritim şeridine bakıyoruz (Genelde D2’dir). Burada 50 BK / 10 sn’lik kayıt alınır (50 BK).
- 1 BK = 0,2 sn ise 5 BK = 1 sn’dir.
- 60 sn (1 dk) için bu aralıktaki R sayısını 10 ile çarpıyoruz.
- Ritim şeridi 30 BK ise R sayısını 10 ile çarparız.
- PRATİK HESAP: 300/BK idi ya kalp hızı, 300’ü 30 ve 10 olarak ayır; 30 BK’daki R’ı say ve 10 ile çarp!
